– “Vicdanının sesini dinle” sözünü sıkça duyarız. Bazı insanlarda vicdan yok galiba.
– Sadi’nin dediği gibi: “Sanmayın ki her kalıbın içindeki insandır; insanı farklı kılan vicdandır. Vicdan bir iç sestir ve ahlakın ibresidir. Temiz bir vicdanınız varsa hayatta hiçbir eksiğiniz yok demektir. Vicdan en iyi ahlak kitabıdır. Bazı kişiler vicdanlarını içlerinde taşıyamazlar. Dillerinde, midelerinde hatta cüzdanlarında taşırlar. Yetim hakkı yiyenler ve dini değerleri istismar edenler böyledir.
*
-Özveride bulunmak niçin değerlidir?
– Hegel: “Bir kişinin size verebilecekleri değil, sizin için nelerden vazgeçebileceği önemlidir.” der. Bazen bir amaç uğruna ya da değer verdiğimiz bir şey için kendi çıkarlarımızdan vazgeçeriz. İşte bunun adı özveridir. Özveride bulunmak bizden bir şey eksiltmez, aksine değerimizi artırır. Sevginin ölçütü özveride bulunabilmektir.
*
– Sinsi insanları korkunç yapan özellikler nelerdir?
– Sinsiler akrep gibidir. Karanlık içinde avlanırlar ve dişlerini göstermeden ısırırlar. Bu tip insanlar nefret ve öfkelerini ustaca gizlerler. Ne gülmeleri gülmeye benzer ne de ağlamaları. Sinsilik çarpık ve arızalı bir akıldır; kirli bir kişiliktir.
-Bazılarına göre can sıkıntısı amaçsızlığın ve tembelliğin yol açtığı bir tıkanmadır. Bu görüşü destekliyor musunuz?
– Can sıkıntısı dünyaya tembellikle birlikte gelmiştir. Bu tıkanmadan kurtulmanın yolu da çalışmaktır. Almanların dediği gibi: “Tembellik suçtur. Can sıkıntısı içinde tıkanmak hayatı israf etmektir.