Doktora gittiğimizde dizimize vurulan çekiçle bacağımızın aniden yukarı kalkması refleksin en sade hâlidir.
Beyin devreye girmez, sinir kasa emri verir ve hareket olur. Hayatta kalmaya dönük, mekanik bir tepkidir bu.
Ama insan refleksleri bundan ibaret değildir.
Direksiyon başındaki bir sürücüyü düşünelim. Ani bir tehlike anında frene basar, direksiyonu kırar, gözünü yoldan ayırmaz.
Bunlar öğrenilmiş reflekslerdir. Yıllar içinde tekrar ede ede bilinçten bilinçaltına taşınmıştır. Artık “ne yapmalıyım?” diye düşünülmez.
*
Peki ya şu sahne?
Kaza anında, bir eliyle direksiyonu tutarken diğer eliyle emniyet kemeri takmamış olan yanındaki yakınına uzanan bir sürücünün, sonrasında “bunu yaptığımı hatırlamıyorum” demesi…
Bu bir refleks midir?
Evet ama bildiğimiz reflekslerden değil.
*
Bu hareket ne sadece kasla ilgilidir ne de sürüş tecrübesiyle.
Bu, tehlike karşısında kendini değil, başkasını öne koyan bir içgüdü olsa gerek.
Çünkü hesap yoktur, plan yoktur, muhasebe yoktur.
Hatırlanmamasının sebebi de budur.
Bir annenin düşen çocuğunu nasıl tuttuğunu sonradan hatırlayamaması gibi…
*
İşte bu noktada refleks ile karakter arasındaki görünmez bağ ortaya çıkar.
Karakter dediğimiz şey, insanın günlük hayatta tekrar ede ede inşa ettiği eğilimler bütünüdür.
Nasıl konuştuğumuz, nasıl sustuğumuz, güç karşısında nasıl durduğumuz, zayıfla karşılaşınca ne yaptığımız…
Bunların her biri karakterin küçük taşlarıdır. Ve o taşlar, kriz anında bir anda ortaya çıkar.
*
Tehlike anı, insanın, rol yapmaya, hesap yapmaya vakti yoktur.
Bu durumda, kimi refleks olarak kendini korur, kimi refleks olarak başkasını.
Kimi donar kalır, kimi öne atılır.
Bu fark kas gücünden değil; insanlık birikiminden doğar.
Bu yüzden bazı refleksler sonradan “ben bunu nasıl yaptım?” dedirtir.
Belki de karakter, düşündüğümüz davranışlarda değil; düşünmeye zaman kalmadığında ortaya çıkan hâlimizdir.
Belki de insanı gerçekten tanımak için uzun sohbetlere, yemek yiyip seyahat etmeye gerek yoktur.
Bir anlık refleksine bakmak yeterlidir.
Fenerbahçe
Galatasaray
Trabzonspor
Beşiktaş
Mondihome Kayserispor
Çaykur Rizespor
